Dzieje dóbr Swędzieniejewice
Dzieje dóbr Swędzieniejewice
Nazwa Swędzieniejewice pojawia się w pierwszych księgach ziemskich sieradzkich z końcem XIV wieku, czyli miejscowość musiała istnieć dużo wcześniej. Notowany jest w nich Wincenty de Swandzenovicze, a potem wdowa po nim1. W końcu XVI wieku występuje tu rodzina Swędzieniejewskich, która, jak to było w zwyczaju, od dóbr wzięła nazwisko. Miejscowość leży wtedy w powiecie szadkowskim, województwie sieradzkim. Należy do parafii w Marzeninie, dekanatu szadkowskiego i archidieceji uniejowskiej. Według rejestru poborowego powiatu szadkowskiego z roku 1552 wieś miała 10 osad i 3 łany2.
Benedykt Swędzieniejewski sprzedał dobra Wolskim: Janowi - ojcu i Pawłowi - synowi, którzy zrezygnowali z części z nich na rzecz Jakuba i Wojciecha Karśnickich posiadających części na dobrach Wsto, Karśnice Olbrahtowe, Swędzieniejewice i Leżaj3. Kolejnym dziedzicem majątku jest Paweł Idzikowski zmarły w 1725 r., a potem Wojciech Idzikowski syn Marcina i Wiktorii Wężyk, który zmarł bezpotomnie4. Dokupił on część zwaną Potoczyzna od Antoniego Potockiego z Pruszkowa.
Spis wykonany w roku 1789, dla celów podatkowych wykazuje dwu właścicieli: Wojciecha Idzikowskiego, który płacił 355 zł podatku, 9 zł dziesięciny5 i miał 10 dymów, druga część zwana Swędzieniejewice –Miedzianowizna należała do Andrzeja Gorczyckiego, w tej części były 3 dymy, płacił 106 zł podatku i 3 zł dziesięciny6.
Z jedną z Idzikowskich - Franciszką dobra przeszły do rodziny Orzechowskich w tym do jej męża Felicjana zmarłego przed 1782 i ich synów, z których Grzegorz Józef Orzechowski (1769-1811) notowany jest jako posesor Swędzieniejewic. Grzegorz miał dwie żony Teodorę Eleonorę Brodzką i Mariannę Wężyk, drugiego ślubu żonę Wojciecha Gajewskiego. Dobra były kilkakrotnie wydzierżawiane, a potem sprzedane po jego śmierci, przez spadkobierców, Franciszkowi Byszewskiemu7. Następnym właścicielem już w 1834 r. jest Adam Andrzej Sulimierski (1802-53) dziedzic sąsiedniej Paprotni. Był synem Marcina, dziedzica dóbr Osmolin j i jego drugiej żony Józefy Zdzienickiej. Adam był też właścicielem Kałowa, Tumusina i Paprotni.
Poślubił w 1828 r. Laurę Rozamundę Kręską (1805-60) córkę Floriana i Antoniny Karśnickiej. Małżeństwo to było bezpotomne i majątek przeszedł na siostrzeńca - Ludwika Mieczysława Walewskiego (1830-85). Ludwik był synem Napoleona Rościsława Walewskiego i Natali Kręskiej. Matka Ludwika - Wanda Natalia Kręska była bowiem rodzoną siostrą żony Adama Sulimierskiego8.
Dobra Ludwika Walewskiego składały się z Paprotni z Przyległością Marzynek, folwarku Adamów, Swędzieniejewic, koloni Holendry i koloni Nowe Miasto wartości łącznej 60 tys. zł. Wieś Swędzieniejewice i dwa folwarki miały łącznie 746 mg gruntów w tym pod pługiem 494 mg. było tu 10 domów i 111 mieszkańców. W folwarku A były dwa domy i 31 mieszkańców, a w folwarku B 3 domy i 34 mieszkańców. Był tu wiatrak9.
Wieś Nowe Miasto wydzielona z majątku Sędziejowice i założona w 1867 r. miała 100 osadników i 366 mg, Ludwik Walewski zmarł w 1885 r. w Ptaszkowicach, osierocił żonę Helenę Bąkowską. Nie zostawił potomstwa bowiem dwie córki Natalia Apolonia i Adela Józefina zmarły w dzieciństwie.
Kolejnym właścicielem dóbr został Tadeusz Jan Ciesielski. Wcześniej, jego ojciec Antoni jak i dziadek Michał byli wieloletnimi dzierżawcami Swędzieniejewic i pobliskiego majątku Krobanówka.
Rodzina Ciesielskich pieczętująca się herbem Zadora (Zadora herb, głowa lwia, szara, kosmata w polu błękitnym z której z paszczęki otwartej pięć płomieni ognistych wypada na prawą rękę, nad hełmem takaż głowa. Zowie się ten klejnot rycerski Płomieńczykiem, zowie się i Zadora) pochodziła od Adama, dziedzica Bielejewa w Wielkopolsce. Jego syn - Stanisław z dwu kolejnych żon, miał dwu synów, od których pochodzą dwie gałęzie tej rodziny. Pierwszy - Antoni żonaty z Marianną Różycką na Różycach Żmijowych, drugi to Michał, syn z Jadwigi Kosickiej, a mąż Konstancji Kurnatowskiej (1781-1847). Michał Ciesielski nie miał rodzinnego majątku, ani się takiego nie dorobił, utrzymywał się z dzierżawy różnych dóbr jak Ostoja w piotrkowskim, Marulew w konińskim, czy Krobanów. Małżeństwo miało kilkoro dzieci, z nich Michalina Aniela (1809-83) poślubiła Ferdynanda Świdzińskiego posesora dóbr rządowych Wichertów, Tekla Józefa (1809-95) była żoną Adama Badowskiego oficera Powstania Listopadowego i lekarza w Sieradzu, Józef Makary (1818-1885) posesor dóbr Cedrowice w zgierskim, Krobanowa, Dąbrowy w parafi Marzenin w małżeństwie z Wandą Tymienieckich pozostawił trzy córki, Ignacy (1823-1902) był urzędnikiem Królestwa Polskiego.
Ostatni z synów Michała Ciesielskiego Antoni Ksawery Damazy (1820-1907) był dzierżawcą dóbr Chrząstów w powiecie zgierskim, poślubił w Warszawie w roku 1853 Miłosławę Damazynę Chromińską (1831-1903) córkę Macieja - urzędnika. Małżeństwo miało dwoje dzieci córkę Marię Michalinę Klarę urodzoną w 1854 w Marulowie która w 1875 r. w Zduńskiej Woli wyszła za mąż za Władysława Karola Rajchel, oraz syna Tadeusza Jana urodzonego w 1857 roku w Chrząstowie parafii Leźnica Wielka. Tadeusz Jan Zadora Ciesielski poślubił w 1893 r. w Częstochowie Stanisławę Stokowską, córkę Włodzimierza sieradzkiego sędziego i Stanisławy Klary Olędzkiej, córki Mikołaja dozorcy miast powiatu sieradzkiego i Cecyli Oczechowskiej. Cecylia była siostrą, właściciela Krobanówka, Wojciecha Oczechowskiego Tadeusz Ciesielski gospodarował na majątku o powierzchni 289 ha, podzielonego na dwa folwarki A i B w tym 50 ha lasu. Nie były to zbyt żyzne ziemie, Nie omijały go klęski żywiołowe w 1899 spaliły się budynki wraz ze zbożem i inwentarzem martwym. Czynnie uczestniczył w życiu wsi, w powstałym w parafi Marzenin Kółku Rolniczym pod nazwą „Przedświt" wygłaszał pogadanki i odczyty dla rolników. Był też członkiem Swędzieniejewickiej Spółki Drenarskiej założonej w celu osuszania podmokłych gruntów rolniczych.
W 1934 r. borykał się ze spłatą pożyczki bankowej, a majątek był bliski licytacji. Deklarował wtedy obszar gospodarstwa na 276,5 ha, a w tym: 173 ha gruntów ornych, łąki 15 ha, pastwiska 13,5 ha, grunty poleśne 63 ha, a pozostałe to nieużytki. Majątek nie był obciążony serwitutami i innymi daninami, ale ciążyły na nim liczne wierzytelności na rzecz różnych banków, osób prywatnych, oraz nieopłacone podatki10. Tadeusz i i Stanisława Ciesielscy mieli czworo dzieci, trzy córki i syna. Córki to:
1.Jadwiga Maria urodzona w 1896.X.16 w Swędzieniejewicach, jej mężem był poślubiony w roku 1918 w Zduńskiej Woli, Władysław Jastrzębiec Dąbrowski (1891-1965) syn Henryka dziedzica Borszyna w parafi Solca Wielka i Jadwigi Mari Kaczorowskiej. Mieli jedną córkę, Krystynę Dąbrowską żonę Kazimierza Leona Wybranowskiego. Jadwiga zmarła w 1968 r. w Warszawie
2.Irena Stanisława Miłosława (1900-77) żona Jerzego Marczewskiego doktora medycyny
3.Janina (1898-1957), wzięła ślub w 1919 r. w Zduńskiej Woli, a jej mężem został Władysław Janusz Jastrzębiec Dąbrowski (1891-1965), s. Witolda Rocha sędziego i Lucyny Strzeszewskiej, z Orzeszkowa w parafi Domaniew.
Jedynym synem Tadeusza Ciesielskiego, był Włodzimierz Antoni urodzony w 1909 r., który poślubił w 1935 r. w Łasku, Halinę Jadwigę Pruską (1915-82), córkę Włodzimierza właściciela dóbr Łopatki i Anny Mauer. Był absolwentem Wyższej Szkoły Rolniczej. Po śmierci ojca objął majątek, na którym gospodarował do 1940 r., kiedy to został usunięty przez Niemców11.
Zamieszkał w Warszawie, gdzie pracował jako urzędnik, działając jednocześnie czynnie w konspiracji w ZWZ-AK. Zmarł nagle w maju 1944 r. i jest wraz z żoną pochowany na cmentarzu powązkowskim12. Prawdopodobnie pozostało po nim potomstwo, znany jest bowiem Włodzimierz Maciej Ciesielski zmarły w 1962 r. w Warszawie i syn jego Maciej (1957-2022) obaj pochowani na cmentarzu powązkowskim..
Dzieci Tadeusza Ciesielskiego córki Jadwiga, Janina , Irena i syn Włodzimierz około 1911 r.
Tadeusz Jan Ciesielski około 1933 r.
Nazwa Swędzieniejewice pojawia się w pierwszych księgach ziemskich sieradzkich z końcem XIV wieku, czyli miejscowość musiała istnieć dużo wcześniej. Notowany jest w nich Wincenty de Swandzenovicze, a potem wdowa po nim1. W końcu XVI wieku występuje tu rodzina Swędzieniejewskich, która, jak to było w zwyczaju, od dóbr wzięła nazwisko. Miejscowość leży wtedy w powiecie szadkowskim, województwie sieradzkim. Należy do parafii w Marzeninie, dekanatu szadkowskiego i archidieceji uniejowskiej. Według rejestru poborowego powiatu szadkowskiego z roku 1552 wieś miała 10 osad i 3 łany2.
Benedykt Swędzieniejewski sprzedał dobra Wolskim: Janowi - ojcu i Pawłowi - synowi, którzy zrezygnowali z części z nich na rzecz Jakuba i Wojciecha Karśnickich posiadających części na dobrach Wsto, Karśnice Olbrahtowe, Swędzieniejewice i Leżaj3. Kolejnym dziedzicem majątku jest Paweł Idzikowski zmarły w 1725 r., a potem Wojciech Idzikowski syn Marcina i Wiktorii Wężyk, który zmarł bezpotomnie4. Dokupił on część zwaną Potoczyzna od Antoniego Potockiego z Pruszkowa.
Spis wykonany w roku 1789, dla celów podatkowych wykazuje dwu właścicieli: Wojciecha Idzikowskiego, który płacił 355 zł podatku, 9 zł dziesięciny5 i miał 10 dymów, druga część zwana Swędzieniejewice –Miedzianowizna należała do Andrzeja Gorczyckiego, w tej części były 3 dymy, płacił 106 zł podatku i 3 zł dziesięciny6.
Z jedną z Idzikowskich - Franciszką dobra przeszły do rodziny Orzechowskich w tym do jej męża Felicjana zmarłego przed 1782 i ich synów, z których Grzegorz Józef Orzechowski (1769-1811) notowany jest jako posesor Swędzieniejewic. Grzegorz miał dwie żony Teodorę Eleonorę Brodzką i Mariannę Wężyk, drugiego ślubu żonę Wojciecha Gajewskiego. Dobra były kilkakrotnie wydzierżawiane, a potem sprzedane po jego śmierci, przez spadkobierców, Franciszkowi Byszewskiemu7. Następnym właścicielem już w 1834 r. jest Adam Andrzej Sulimierski (1802-53) dziedzic sąsiedniej Paprotni. Był synem Marcina, dziedzica dóbr Osmolin j i jego drugiej żony Józefy Zdzienickiej. Adam był też właścicielem Kałowa, Tumusina i Paprotni.
Poślubił w 1828 r. Laurę Rozamundę Kręską (1805-60) córkę Floriana i Antoniny Karśnickiej. Małżeństwo to było bezpotomne i majątek przeszedł na siostrzeńca - Ludwika Mieczysława Walewskiego (1830-85). Ludwik był synem Napoleona Rościsława Walewskiego i Natali Kręskiej. Matka Ludwika - Wanda Natalia Kręska była bowiem rodzoną siostrą żony Adama Sulimierskiego8.
Dobra Ludwika Walewskiego składały się z Paprotni z Przyległością Marzynek, folwarku Adamów, Swędzieniejewic, koloni Holendry i koloni Nowe Miasto wartości łącznej 60 tys. zł. Wieś Swędzieniejewice i dwa folwarki miały łącznie 746 mg gruntów w tym pod pługiem 494 mg. było tu 10 domów i 111 mieszkańców. W folwarku A były dwa domy i 31 mieszkańców, a w folwarku B 3 domy i 34 mieszkańców. Był tu wiatrak9.
Wieś Nowe Miasto wydzielona z majątku Sędziejowice i założona w 1867 r. miała 100 osadników i 366 mg, Ludwik Walewski zmarł w 1885 r. w Ptaszkowicach, osierocił żonę Helenę Bąkowską. Nie zostawił potomstwa bowiem dwie córki Natalia Apolonia i Adela Józefina zmarły w dzieciństwie.
Kolejnym właścicielem dóbr został Tadeusz Jan Ciesielski. Wcześniej, jego ojciec Antoni jak i dziadek Michał byli wieloletnimi dzierżawcami Swędzieniejewic i pobliskiego majątku Krobanówka.
Rodzina Ciesielskich pieczętująca się herbem Zadora (Zadora herb, głowa lwia, szara, kosmata w polu błękitnym z której z paszczęki otwartej pięć płomieni ognistych wypada na prawą rękę, nad hełmem takaż głowa. Zowie się ten klejnot rycerski Płomieńczykiem, zowie się i Zadora) pochodziła od Adama, dziedzica Bielejewa w Wielkopolsce. Jego syn - Stanisław z dwu kolejnych żon, miał dwu synów, od których pochodzą dwie gałęzie tej rodziny. Pierwszy - Antoni żonaty z Marianną Różycką na Różycach Żmijowych, drugi to Michał, syn z Jadwigi Kosickiej, a mąż Konstancji Kurnatowskiej (1781-1847). Michał Ciesielski nie miał rodzinnego majątku, ani się takiego nie dorobił, utrzymywał się z dzierżawy różnych dóbr jak Ostoja w piotrkowskim, Marulew w konińskim, czy Krobanów. Małżeństwo miało kilkoro dzieci, z nich Michalina Aniela (1809-83) poślubiła Ferdynanda Świdzińskiego posesora dóbr rządowych Wichertów, Tekla Józefa (1809-95) była żoną Adama Badowskiego oficera Powstania Listopadowego i lekarza w Sieradzu, Józef Makary (1818-1885) posesor dóbr Cedrowice w zgierskim, Krobanowa, Dąbrowy w parafi Marzenin w małżeństwie z Wandą Tymienieckich pozostawił trzy córki, Ignacy (1823-1902) był urzędnikiem Królestwa Polskiego.
Ostatni z synów Michała Ciesielskiego Antoni Ksawery Damazy (1820-1907) był dzierżawcą dóbr Chrząstów w powiecie zgierskim, poślubił w Warszawie w roku 1853 Miłosławę Damazynę Chromińską (1831-1903) córkę Macieja - urzędnika. Małżeństwo miało dwoje dzieci córkę Marię Michalinę Klarę urodzoną w 1854 w Marulowie która w 1875 r. w Zduńskiej Woli wyszła za mąż za Władysława Karola Rajchel, oraz syna Tadeusza Jana urodzonego w 1857 roku w Chrząstowie parafii Leźnica Wielka. Tadeusz Jan Zadora Ciesielski poślubił w 1893 r. w Częstochowie Stanisławę Stokowską, córkę Włodzimierza sieradzkiego sędziego i Stanisławy Klary Olędzkiej, córki Mikołaja dozorcy miast powiatu sieradzkiego i Cecyli Oczechowskiej. Cecylia była siostrą, właściciela Krobanówka, Wojciecha Oczechowskiego Tadeusz Ciesielski gospodarował na majątku o powierzchni 289 ha, podzielonego na dwa folwarki A i B w tym 50 ha lasu. Nie były to zbyt żyzne ziemie, Nie omijały go klęski żywiołowe w 1899 spaliły się budynki wraz ze zbożem i inwentarzem martwym. Czynnie uczestniczył w życiu wsi, w powstałym w parafi Marzenin Kółku Rolniczym pod nazwą „Przedświt" wygłaszał pogadanki i odczyty dla rolników. Był też członkiem Swędzieniejewickiej Spółki Drenarskiej założonej w celu osuszania podmokłych gruntów rolniczych.
W 1934 r. borykał się ze spłatą pożyczki bankowej, a majątek był bliski licytacji. Deklarował wtedy obszar gospodarstwa na 276,5 ha, a w tym: 173 ha gruntów ornych, łąki 15 ha, pastwiska 13,5 ha, grunty poleśne 63 ha, a pozostałe to nieużytki. Majątek nie był obciążony serwitutami i innymi daninami, ale ciążyły na nim liczne wierzytelności na rzecz różnych banków, osób prywatnych, oraz nieopłacone podatki10. Tadeusz i i Stanisława Ciesielscy mieli czworo dzieci, trzy córki i syna. Córki to:
1.Jadwiga Maria urodzona w 1896.X.16 w Swędzieniejewicach, jej mężem był poślubiony w roku 1918 w Zduńskiej Woli, Władysław Jastrzębiec Dąbrowski (1891-1965) syn Henryka dziedzica Borszyna w parafi Solca Wielka i Jadwigi Mari Kaczorowskiej. Mieli jedną córkę, Krystynę Dąbrowską żonę Kazimierza Leona Wybranowskiego. Jadwiga zmarła w 1968 r. w Warszawie
2.Irena Stanisława Miłosława (1900-77) żona Jerzego Marczewskiego doktora medycyny
3.Janina (1898-1957), wzięła ślub w 1919 r. w Zduńskiej Woli, a jej mężem został Władysław Janusz Jastrzębiec Dąbrowski (1891-1965), s. Witolda Rocha sędziego i Lucyny Strzeszewskiej, z Orzeszkowa w parafi Domaniew.
Jedynym synem Tadeusza Ciesielskiego, był Włodzimierz Antoni urodzony w 1909 r., który poślubił w 1935 r. w Łasku, Halinę Jadwigę Pruską (1915-82), córkę Włodzimierza właściciela dóbr Łopatki i Anny Mauer. Był absolwentem Wyższej Szkoły Rolniczej. Po śmierci ojca objął majątek, na którym gospodarował do 1940 r., kiedy to został usunięty przez Niemców11.
Zamieszkał w Warszawie, gdzie pracował jako urzędnik, działając jednocześnie czynnie w konspiracji w ZWZ-AK. Zmarł nagle w maju 1944 r. i jest wraz z żoną pochowany na cmentarzu powązkowskim12. Prawdopodobnie pozostało po nim potomstwo, znany jest bowiem Włodzimierz Maciej Ciesielski zmarły w 1962 r. w Warszawie i syn jego Maciej (1957-2022) obaj pochowani na cmentarzu powązkowskim..
Komentarze
Prześlij komentarz